Duygu Matruşkası

 Çoğu zaman hayatın koşuşturmasına kapılıp kendimizle iletişimi kesiyoruz. Ne hissettiğimizi, duygularımızı, duygu değişimlerimizi fark edemiyoruz veya görmezden geliyoruz. Es geçtiğimiz bu duyguların yok olup gideceğini düşünüyoruz ancak yanılıyoruz. Efsaneler ölmez yalnızca şekil değiştirir lafını duygular için de söyleyebiliriz. O halde söyleyelim: Duygular ölmez yalnızca şekil değiştirir!

İnsana verilen en büyük hediyelerden birinin de duyguların değişkenliği olduğunu düşünüyorum. Çok önceden yaşadığınız, sizi gerçekten derinden etkileyen bir olayı hatırlayın. Olay gerçekleştiğinde nasıl hissetmiştiniz, bedeniniz nasıl tepki vermişti o anki duygularınızı düşünün. O zamanki duygularınızla şimdiki duygularınız aynı mı? Hala aynı şeyleri mi hissediyorsunuz? Hiç sanmıyorum. Belki de öfkeniz nefret, acınız kırgınlık, mutluluğunuz huzur veya yasınız minnet olarak zamanla değişmiş bambaşka hissetmenize sebep olmuş olabilir. Bu değişimler yaşama devam etmemize yardımcı olan görünmez kahramanlardır benim gözümde. 

Bazı duygularımız değişirken bazıları da varlığını fark ettirmeden başka duyguların altında gizlenir. Bu birbirinin ardına gizlenen duyguların isimleri ise birincil ve ikincil duygulardır. Burada bir örnek vermek istiyorum: Üzülmenin acizlik olduğu öğretilen bir kişi üzüldüğünde üzüntüsünü gizlemek için muhtemelen öfkelenecektir. İlk başta hissettiği üzüntüsünü (birincil duygu), öfkesinin (ikincil duygu) içine saklar. Tıpkı matruşka bebekler gibi duygu içinde duygu oluşur. İç içe geçen bu duygular yüzünden ilişkide anlamak ve anlaşılmak zorlaşabilir.

Benim için anlatmak, anlaşılmak insani bir ihtiyaçtır. Sonuçta insanlık var olduğundan beri bir şeyler anlatmaya çalışmışız. Sanat eserleri, şiirler, romanlar hepsi insanın anlaşılma arzusu ile ortaya çıkmıştır. Anlaşılmamak ise ruhumuzda onarılması zor yaralar açar, bu açılan yaralar yüzünden başkalarını suçlarız. Kimse beni anlamıyor diye isyan ederiz. Oysa isyan etmek hiçbir şeyi düzeltmez.

Sizleri olaylara başka bir taraftan bakmaya davet ediyorum. Ya bizi anlamadığı için suçladığımız insanlara haksızlık ediyorsak, ya aslında anlamayan bizsek? Sorun sende değil bende klişesinden hiç hoşlanmam ancak ya gerçekten sorun bizdeyse? Karşımızdaki insanı anlayışsız olmakla suçlamadan önce içimize bakıp içimizdeki duygu matruşkasını fark etmek belki daha sağlıklı iletişimler kurmamıza yardımcı olabilir. 

“Duygularımız içimizdeki rehberin elçileridir. Öfke, hüzün, telaş, mutluluk, hayal kırıklığı, özlem; hepsi birer elçidir ve bize önemli mesajlar vermeye çalışmaktadırlar. Duygularınızı tanıyın ve köklerini bir an önce dikkate almaya başlayın.” der kıymetli Doğan Cüceloğlu. Tüm duygularınızı fark edip, onları bastırmadan, görmezden gelmeden, anlatarak ve anlaşılarak yaşamanız dileğiyle. Sevgiyle…


Yorumlar

  1. Hakan Akkuş30 Ocak 2022 00:39

    Başarılarınızın devamını dilerim tebrikler

    YanıtlaSil
  2. selamicicek.com31 Ocak 2022 00:25

    Tebrik eder başarılar dilerim. Ceren Ay Hanım; mesleğinde yolun açık, kalemin kuvvetli olsun

    YanıtlaSil
  3. selamicicek.com31 Ocak 2022 00:29

    Tebrik eder başarılar dilerim. Ceren Ay Hanım; mesleğinde yolun açık, kalemin kuvvetli olsun

    YanıtlaSil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Ceren Ay Esen Kimdir?

Ceren Ay, Marmara Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü'nden onur öğrencisi olarak mezun oldu. Şu anda Beykoz Üniversitesi’nde Klinik Psikoloji yüksek lisansına devam etmektedir. Lisans eğitimi sırasında farklı psikoloji kliniklerinde asistanlık yaptı. Milli Eğitim Bakanlığı İstanbul Beşiktaş Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nde çevrim içi ortamda gerçekleştirilen staj programını başarıyla tamamladı. Üniversite eğitiminin 4. yılında İsveç'e giderek English Therapy Stockholm - Mitchell Smolkin Kliniği'nde stajyer psikoterapist olarak grup terapilerine, çift terapilerine ve kuşaklararası travma aktarımı çalışmalarına dahil oldu.  Aldığı eğitimler: • Deneyimsel Oyun Terapisi 1. Düzey Eğitimi (Nilüfer Devecigil & Byron Norton) •  Çocuk İstismarında Tanı ve Müdahale  Eğitimi  • Dışavurumcu Sanat Terapisi Eğitimi (Dr. Cathy Malchiodi)  •  Deneyimsel Oyun Terapisi 2. Düzey Eğitimi (Nilüfer Devecigil & Byron Norton) • Kısa Süreli Çözüm Odakl...
Devamı

Kendini Sevmek

  Son zamanlarda hepimiz etrafımızı sarmaşık gibi saran kişisel gelişim öğütlerine maruz kalıyoruz. Benim için en çarpıcı olanı ise “Kendini sev!” cümlesi. Bu kadar derin ve emek gerektiren bir eylem olan kendini sevmek popüler kültürde çok basit ve herkesin yapabildiği bir şey gibi gösteriliyor. Hatta bazı markalar kendini sevmen gerektiğini ve bunun tek yolunun o markanın ürünlerini almak olduğunu bile söyler. Her yerde karşımıza çıkan, emir kipi ile söylenen bu iki kelimelik cümle teoride çok kolay ve herkesin yapabileceği bir şey gibi bizlere sunulsa da gerçekten kendimizi sevebiliyor muyuz? Önce sevgiden başlayalım. Uğruna şarkılar yapılan, kitaplar yazılan, filmlere konu olan bildiğimiz sevgi. Hepimizin aşina olduğu, ezelden beri bizlere öğretilen bence çok kıymetli bir duygudur. Hepimiz bir şeyleri severiz. İnsanları severiz, hayvanları severiz, bitkileri severiz, ülkeleri severiz, yemekleri severiz, severiz de severiz. Doğuştan itibaren sevginin ne olduğunu, başk...
Devamı

Affetsem Geçer Mi?

Her geçen gün yepyeni yaşam mottoları giriyor hayatımıza. Kendini sev, pozitif düşün, kötü düşünme, koşulsuz kabul et gibi bir çok söylemle karşı karşıyayız. Tüm bunlar zaten çok karışık ve zorken son zamanlarda yenisi eklendi. “Affet!” Başımıza gelen olayları ve hayatımızdaki kişileri affedersek o zaman iç huzuru bulabileceğimiz söyleniyor. Aslında düşününce kolay gibi. Affedeceksin ve hayatın boyunca peşinde koştuğun o huzura kavuşacaksın.   Affedemediğiniz o kişi sizin anneniz, babanız, eşiniz, çocuğunuz, kardeşiniz, arkadaşınız veya çevrenizden herhangi birisi olabilir. İsteyerek veya istemeyerek sizi üzmüş, haksızlık etmiş, aşağılamış, hak ettiğiniz değeri göstermemiş veya sizi öfkelendirmiş olabilir. Belki de o kişi şu an hayatınızda değil veya hala hayatınızda. Her şey olabilir. Hadi o kişiyi affedelim ve huzuru bulalım. Çok kolay! Sadece affedeceğiz. İyi ve yüce gönüllü insanlar her zaman affetmez mi? Eyvah! Yoksa biz kötü insanlar mıyız? Hayır kötü insanlar değiliz. Kötü d...
Devamı

Zehirli Teselliler

 Yaşam, içinde birçok kavram barındıran doğumdan ölüme kadar uzanan bir süreçtir. Kazançlar, mutluluklar, doğumlar, kavgalar, barışmalar, hastalıklar ve daha birçoğu hayat denen süreçte karşımıza çıkar. Bazen de dayanamayacağımızı sandığımız kayıplar yaşarız. Hayat işte. Kayıp ve kayıptan sonra oluşan yas yaşamın bir parçasıdır. Benim için yas, hayatın devamlılığı açısından çok kıymetli bir süreçtir. Kayıp yaşadıktan sonra insanın ruhunda bir boşluk oluşur. Bu boşluğun yerini doldurmaya çalışsak da asla eskisi gibi olmaz. Yas da bu boşlukla yaşamayı öğrenme sürecidir. Bu süreç çoğu zaman görmezden gelinir. Sanki yas tutmak, üzgün olmak ayıp bir şeymiş gibi toplum tarafından hemen sonlandırılması beklenir. Bu noktada en çok karşılaştığımız şey ise teselli cümleleridir. Peki bizler teselli etmek hakkında ne kadar şey biliyoruz? Teselli etmek masum ve iyi niyetli bir eylem gibi görünse de bazen yas sürecini daha da kötü bir hale sokabilir. Yas tutan insana kendini daha da kötü his...
Devamı

Nesilden Nesile Miras: Travma

Yazıma başlarken “eskiden” insanlar topraklar için savaşırmış diye başlamayı yürekten isterdim ancak maalesef günümüzde de insanlar topraklar için savaşıyor. Savaşlar yüzünden aileler parçalanıyor, hayatlar yarım kalıyor, yüreklere tarifsiz acılar yerleşiyor. Üstelik bu acılar yalnız savaş döneminde yaşayanları etkilemiyor. Savaşın bireyde oluşturduğu travmalar kuşaklararası aktarılıyor. Önce travmadan başlayalım. Herkes hayatında en az bir kere travma kelimesini duymuştur. Basitçe tanımlamak gerekirse travma; fiziksel veya ruhsal olarak yaralanmadır. Ruhsal travma kişinin ani bir olaya maruz kaldıktan sonra ruhunda oluşan yaralardır. Trafik kazası, savaş, ani ölüm, cinsel istismar, doğal afet, şiddet travmaya sebep olan olaylara örnek gösterilebilir. Aynı olaya maruz kalan kişilerin travmaları farklıdır. Bireyin geçmiş yaşantısı, psikolojik dayanıklılığı ve olayları yorumlama tarzı travmanın seyrini değiştirebilir. Mesela aynı arabada giderken trafik kazası geçiren ikiz kardeşlerin ...
Devamı

Sohbet Eden misin, Sıra Bekleyen mi?

İletişim insanın fiziksel ve ruhsal olarak ihtiyaçlarını gidermesi için çok önemli bir araçtır. Birçok iletişim çeşidi olmasına rağmen en çok kullanılan iletişim türü sözlü iletişimdir. Peki her sözlü iletişim sohbet midir?  Sohbet için   iletişim  elbette  gereklidir ancak yeterli değildir. Sohbet, iletişim içinde bulunan herkesin o anda olmasını, karşılıklı rıza ve saygı çerçevesinde konuşmayı ve en önemlisi etkili dinlemeyi gerektirir. Dikkat ettiyseniz yalnızca dinleme demedim “etkili dinleme” dedim. Etkili dinlemek bir beceridir ve kullanılmadıkça, geliştirmedikçe bu beceriyi yitiririz. Etkili dinlemek için sohbette kalmalı ve karşımızdaki kişiyi tüm dikkatle yargılamadan, göz teması  kurarak dinlemeliyiz. Çoğu kişi muhabbet esnasında konuşanı dinlemez kendi konuşma sırasını bekler. Bazen de sırasını bile bekleyemez ve karşısındakinin sözünü keser. Sohbet de herkesin anlatmak istediği ancak kimsenin dinlemediği bir kaos ortamına dönüşür. “Sohbet vardır, kes...
Devamı

Unutulan Benlikler

İçinde bulunduğumuz kazanmaya ve tüketmeye odaklı toplumda hayatı bir yarış olarak görüyoruz. Sınav notlarından tutun sosyal medyada paylaşılan fotoğrafa kadar her şeyimiz yarış halinde. Bu yarışa kendimizi o kadar kaptırıyoruz ki bir şeyi unutuyoruz. Hatta bu şeyi unuttuğumuzun bile farkında değiliz. Benliğimizi. Bu yarış dünyasında benliklerimiz geri planda kaldı. Hal böyle olunca kişilik özelliklerimiz, duygularımız, fiziksel özelliklerimiz, ilgi alanlarımız yani bizi biz yapan şeyler önemini yitirdi. Önemli olan sadece yarışı kazanmak oldu. Şimdi bir psikolojik danışman adayı olarak tabii ki çocukluğunuza dönmenizi isteyeceğim. Çocukluğunuzda size neleri kazanmanız şart koşuldu? Yarışlardan nasibinizi ne kadar aldınız? Komşunun çocuğunun veya kardeşinizin dersleri sizden daha iyi diye kendinizi yetersiz hissettiniz mi? Hemen hemen herkesin kıyaslara maruz kaldığını düşünüyorum. Komşunun çocuğunun sizden daha iyi yemek yediği, kardeşinizin derslerinin sizden daha iyi olduğu veya o...
Devamı

Siz Nasıl Seversiniz?

  İlk yazımda kendini sevmekten bahsetmiştim. Yeni yılın ilk yazısında da başkasını sevmekten bahsetmek istiyorum. Sizce sevgi nedir? Sevgi deyince aklınızda neler canlanıyor? Sevgi denince benim aklımda yumuşacık tüyler, ılık tatlı bir içecek ve sarılmak canlanıyor. Tam göğsümde ise belirleyemediğim hafif ama etkili bir enerji hissediyorum. Size sevgi denilince zihninizde ne canlanıyor ve sevgiyi vücudunuzda nerede hissediyorsunuz?     Sevginin kelime tanımını yapmaktansa bizde çağrıştırdıklarıyla tanımlamanın daha etkili bir yol olacağını düşündüm. Çünkü sevginin bir sözlük tanımı olsa da herkesin sevgi tanımı başkadır. Yeni doğan bir bebek hiçbir şey bilmez. Çok ilginç ama uyumayı bile bilmez, öğrenir. Bu kadar temel bir yaşam becerisini bile öğrenen insan haliyle sevmeyi de öğrenir. Ama nasıl öğrenir?   Bir sürü sevgi türü vardır ancak Yazar Masumi Toyotome bunu 3 türe indirgeyerek sadeleştirmiştir:  Bunlardan birincisi “Eğer” türü sevgi. Bu sevgi türü bildi...
Devamı

Geçmiş Geçmiş Midir?

Geçenlerde dolaşırken şimdi müze olan bir mevlevihane çıktı karşımıza. Girdik öylesine. Orada Mevlana’nın bir sözüyle karşılaştım. “Ne geçmiş var, ne gelecek. Ne geçmişe bak üzül, ne de geleceğe bak tasalan. İçinde bulunduğun anı yaşa; çünkü o an varsın.” yazıyordu.    Çünkü o an varsın… İlk başta bakınca öylesine hoş bir söz gibi görünse de ne kadar zordu o anda var olmak. Sanki geçmiş ve gelecek kopmuş bir köprünün iki ayağı gibiydi. Zihinlerimiz sırayla bir geçmişe bir geleceğe zıplıyordu. Şimdiki zamana bir türlü sıra gelmiyordu. Hatta bazı zihinler yalnızca geçmişte dolaşıyordu.   Kişinin geçmiş zamanda yaşamasının birden fazla sebebi olabilir. Geçmişinde çok mutlu olan ancak şimdiki yaşamından memnun olmayan kişi zihnini geçmişe gönderebilir. Zihin kendini korumak için yapar bunu çoğu zaman. Ancak bu durum bir zaman sonra anda kalamayan kişi için günlük yaşama uyum problemleri ve devamında birçok psikolojik problemi ortaya çıkarabilir. Bir başka sebebi de geçmi...
Devamı